در اين دوره ، مقررات اسلامى اجرا شد ، نماز جمعه و جماعت رسماً و با شركت عموم مسلمانان برقرار مىگشت و مسجد قُبا و مدينه ساخته شد ، و در اين دوره بود كه مكّه فتح شد و در سراسر شبه جزيره عربستان حكومت حق و عدالت اسلام استقرار يافت ، و پيامبر در حجّة الوداع مناسك آموزنده‌ى حج را به مردم تعليم فرمود ، و در آن خطبه تاريخى ، امتيازات نژادى و ملى را الغا كرد و در غدير خم به امر خدا على عليه السلام را به ولايت و جانشينى خود منصوب و معين فرمود . حوادث اين ادوار چهارگانه‌ى حيات پيغمبر به طور مفصّل در تواريخ بزرگ و مبسوط شرح داده شده است كه دقّت در آن ، انسان را به حقيقت اسلام آگاه ، و در برابر شخصيت رسول اعظم ، خاضع مىسازد . پيغمبر در مدت بيست و سه سال دوران رسالت كارهاى بزرگى انجام داد كه هر كدام به قول گوستاولوبون فرانسوى اگر امكانات فراهم باشد ، و شخص رهبر از هر جهت صالح باشد حداقل محتاج به يك قرن فرصت است . عمر رسالت پيغمبر كوتاه بود امّا عرض آن بسيار عريض بود يعنى از جهت چگونگى و فايده و بهره براى انسانيت از بيست و سه مليون عمر مليونها بشر بيشتر ارزش داشت . آرى ! معيار ارزش عمر و زندگى بشر طول و دراز مدتى آن نيست ؛ معيار آن چگونگى گذشت عمر ، و فايده‌ى آن براى جامعه است كه بسا مىشود در يك سال يا يك ماه يا يك روز و يك ساعت براى يك فرد انسان توفيقى حاصل شود كه تمام ارزش زندگى هشتاد و نود